Centrum Analiz Ekonomicznych

Co to jest model mikrosymulacyjny?

Modele podatkowo-świadczeniowe umożliwiają szacowanie trzech typów dochodu:

1)    dochodu faktycznego netto i brutto jednostek obliczanych (osób, rodzin lub gospodarstw domowych), na podstawie deklarowanych źródeł i poziomów dochodów,

2)    dochodu teoretycznego netto i brutto jednostek, uwzględniających, oprócz deklarowanych źródeł, także źródła potencjalne, czyli te, których nie podano w deklaracjach dochodowych gospodarstw, a do których są one uprawnione ze względu na ich charakterystyki (np. liczba dzieci, stan zdrowia, etc.) i system podatkowo-świadczeniowy,
3)    dochodu hipotetycznego netto i brutto jednostek uwzględniających ich charakterystyki oraz deklarowane i/lub teoretyczne dochody, przy założeniu zmian w systemie podatkowo-świadczeniowym.

Największą zaletą modelu mikrosymulacyjnego jest możliwość oszacowania wartości dochodu hipotetycznego i na tej podstawie szacowania zmian w dochodach do dyspozycji gospodarstw domowych, wynikających z przeprowadzonych, planowanych lub hipotetycznych reform. Analiza propozycji reform instrumentów podatkowo-świadczeniowych, oparta na porównaniach dochodów w systemie aktualnie funkcjonującym i hipotetycznym, koncentruje się zwykle na trzech zagadnieniach:
1) oszacowaniu kosztu planowanych reform,
2) analizie wpływu reform na rozkład dochodu i poziom ubóstwa,
3) analizie wpływu reform na zmiany w strukturze ograniczeń budżetowych gospodarstw domowych i w efektywnych krańcowych stopach podatkowych.

Prócz wskazanych wyżej bezpośrednich zastosowań statycznego modelu podatkowo-świadczeniowego, niezwykle cenną zaletą modelu jest możliwość wykorzystania uzyskanych wyników do budowy modelów zachowań na rynku pracy. Umożliwia to prognozowanie konsekwencji i dyskutowanie zasadności zmian w instrumentach podatkowo-świadczeniowych, z uwzględnieniem zmian w podaży pracy.

Modele mikrosymulacyjne wykorzystują dane pochodzące z reprezentatywnych badań budżetów gospodarstw domowych. W przypadku SIMPL są to dane zaczerpnięte z Badania Budżetów Gospodarstw Domowych dostarczające szczegółowych informacji o strukturze gospodarstwa domowego i rodzin oraz o tzw. dochodach pierwotnych, czyli dochody z pracy i dochodach je zastępujących (np. renty i emerytury). Powyższe informacje dostępne są dla dużej liczby gospodarstw domowych (ponad 30,000) i w modelu połączone są z informacjami o systemie podatkowo-świadczeniowym. Taka kombinacja umożliwia symulację wartości zapłaconych podatków i otrzymanych świadczeń przez osoby lub rodziny wchodzące w skład poszczególnych gospodarstw domowych.


Modele mikrosymulacyjne są szeroko wykorzystywane w analizach polityki społeczno-gospodarczej oraz do celów naukowych.